Αποσπάσματα του τελευταίου λόγου του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου πριν την άλωση.

Το βράδυ της 28ης Μαΐου 1453 ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου Κωνσταντίνος Παλαιολόγος απευθύνθηκε στους υπερασπιστές της Πόλης,  λέγοντας τα παρακάτω:

Ξέρετε καλά, αδέρφια, ότι για τέσσερις λόγους οφείλουμε όλοι να προτιμήσουμε το θάνατο παρά τη ζωή:
• πρώτον, για την πίστη και την ευσέβειά μας
• δεύτερον, για την πατρίδα
• τρίτον, για το βασιλέα και το Χριστό
• και τέταρτον, για τους συγγενείς και φίλους.
Λοιπόν αδέρφια, αν οφείλουμε να αγωνιστούμε μέχρι θανάτου για έναν και μόνο από τους τέσσερις αυτούς λόγους, πολύ περισσότερο για όλους μαζί, όπως προφανώς κατανοείτε. Αν για τις αμαρτίες μας παραχωρήσει ο Θεός τη νίκη στους ασεβείς, θα διακινδυνεύσουμε υπέρ της πίστεως της αγίας που μας παραχώρησε ο Χριστός με το αίμα του. Αυτό είναι το σπουδαιότερο απ’ όλα. Τι θα ωφεληθεί κανείς αν κερδίσει τον κόσμο όλο και χάσει την ψυχή του; Δεύτερον, χάνουμε έτσι μια περίφημη πατρίδα και, ακόμη, την ελευθερία μας. Τρίτον, χάνουμε την άλλοτε περιφανή και σήμερα ντροπιασμένη, ταπεινωμένη και εξουθενωμένη βασιλεία, η οποία γίνεται έρμαιο του ασεβούς τυράννου. Τέταρτον, στερούμεθα τις προσφιλείς γυναίκες και τα παιδιά μας και τους συγγενείς μας.
«Ευγενέστατοι άρχοντες και εκλαμπρότατοι δήμαρχοι και στρατηγοί, και γενναιότατοι συστρατιώτες, και όλος ο πιστός και τίμιος λαός, ξέρετε καλά πως έφτασε η ώρα που ο εχθρός της πίστης μας θέλει με κάθε τέχνασμα και τρόπο να μας στενοχωρήσει περισσότερο και να μας κάνει πόλεμο σφοδρό, με μεγάλες συγκρούσεις και συρράξεις από στεριά και θάλασσα, για να κατορθώσει και να χύσει το δηλητήριό του, σαν φίδι, και να μας καταπιεί σαν ανήμερο λιοντάρι. Σας λέω λοιπόν να σταθείτε αντρειωμένοι και γενναιόψυχοι, όπως κάνατε πάντοτε ως τώρα εναντίον των εχθρών της πίστης. Σας παραδίνω την εκλαμπρότατη και φημισμένη αυτή πόλη, πατρίδα σας και βασίλισσα των πόλεων.

...........................................................................................................................................

Εμείς κάθε ελπίδα μας τη στηρίζουμε στην ακαταμάχητη δύναμη του Θεού. Αυτοί έχουν πλήθος όπλα και στρατό και ιππικό, αλλά εμείς έχουμε πίστη στο όνομα του Κυρίου και σωτήρα και, δεύτερον, στα χέρια μας και τη δύναμή μας, που μας χάρισε η θεία πρόνοια. Ξέρω ότι αυτό το αναρίθμητο μπουλούκι των εχθρών, καθώς είναι η συνήθειά τους, θα βαδίσει εναντίον μας με βαναυσότητα και με έπαρση, με πολύ θράσος και βία, για να μας συνθλίψουν, λόγω του ολιγάριθμου της παράταξής μας, και να μας καταπονήσουν με την κούραση, και με φωνές πολλές και ισχυρές να μας φοβίσουν. Τις φλυαρίες τους αυτές τις ξέρετε καλά και δεν είναι ανάγκη να μιλήσουμε γι’ αυτές. Και σε λίγη ώρα θα τα κάνουν όλα αυτά, και θα πετάξουν πάνω μας σαν άμμο της θάλασσας αναρίθμητες πέτρες, βέλη και βλήματα. Ελπίζω να μη μας βλάψουν με αυτά, γιατί βλέποντάς σας χαίρομαι πολύ και τρέφω τη σκέψη μου με ελπίδες σαν κι αυτή, δηλαδή πως, αν και είμαστε λίγοι, είμαστε ωστόσο πολύ επιδέξιοι, επιτήδειοι, ρωμαλέοι, δυνατοί, ικανοί για μεγάλα έργα, και καλά προπαρασκευασμένοι. Με τις ασπίδες σας καλύπτετε καλά τα κεφάλια σας στις συμπλοκές και τις συρράξεις. Το δεξί σας χέρι, που κρατάει τη ρομφαία, να είναι πάντοτε μακρύ. Οι περικεφαλαίες σας, οι θώρακες και η σιδερένια πανοπλία σας είναι πολύ ικανά, όπως και τα άλλα σας όπλα, και στη συμπλοκή θα σας εξυπηρετήσουν πολύ. Οι αντίπαλοι ούτε έχουν τέτοια ούτε γνωρίζουν να τα χρησιμοποιούν. Εσείς είσαστε, επίσης, προστατευμένοι πίσω από τα τείχη, και οι απροστάτευτοι δύσκολα προχωρούν. Γι’ αυτό γίνετε μαχητές έτοιμοι, ισχυροί και μεγαλόψυχοι, για όνομα του Θεού.

Μιμηθείτε τους λίγους ελέφαντες των αρχαίων Καρχηδονίων, που μόνο με τη φωνή και την όψη τους έτρεψαν σε φυγή μέγα πλήθος ρωμαϊκού ιππικού. Και αν είχαν τη δύναμη να τρέψουν σε φυγή ζώα χωρίς λογική, πόσο μάλλον εμείς που είμαστε κύριοι των ζώων αυτοί που έρχονται να μας αντιπαραταχθούν σαν ζώα χωρίς λογική, είναι χειρότεροι απ’ αυτά. Τα δόρατά μας, οι ρομφαίες μας, τα τόξα μας και τα ακόντιά μας θα στραφούν εναντίον τους. Και φανταστείτε πως παίρνετε μέρος σε κυνήγι αγριόχοιρων, για να καταλάβουν οι ασεβείς ότι δεν αντιμάχονται με ζώα χωρίς λογική, όπως είναι αυτοί, αλλά με άρχοντες, και αφέντες τους, και απογόνους των Ελλήνων και των Ρωμαίων».

Πηγή: ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ

 http://www.geetha.mil.gr/el/briefing-el/other-info-el/4114-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CF%83%CF%80%CE%AC%CF%83%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B1%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%BF%CF%85-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%BF%CF%85-%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%BD-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%AC%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7.html

Ποιοι ήταν οι Ινδοευρωπαίοι;

30 Νοεμβρίου 2012 στις 12:19 π.μ.

Τετάρτη 31 Μαρτίου 2004 11:36


Συνέντευξη με τον καθηγητή Ανθρωπολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, κ. Ν. Ξηροτύρη.

Η εξάπλωση των ινδοευρωπαϊκών ομάδων

Ποιες είναι οι βασικότερες θεωρίες για την προέλευση των Ινδοευρωπαίων;
Ο όρος «Ινδοευρωπαίος» (αρχική μορφή Ινδογερμανός, αργότερα Αρ(ε)ιος) εμφανίζει μία αξιοζήλευτη Δαρβινικού τύπου διαχρονική προσαρμοστικότητα, τόσο στα διάφορα πεδία της επιστημονικής γνώσης, όσο και στα ιδεολογικά, πολιτικής υφής συστήματα.

Ιστορικά, ο αρχικός όρος «Ινδογερμανός» χρησιμοποιείται αποκλειστικά, και ορθά την εποχή εκείνη, στην Γλωσσολογία για να υποδηλώσει μία, γεωγραφικά εκτεταμένη, οικογένεια γλωσσών με κοινές ωστόσο ρίζες βασικών λέξεων. Ο καθαρά Γλωσσολογικός Προσδιορισμός, στα τέλη τού 19ου αιώνα και στις αρχές τού 20ου, υπό την επίδραση της γενικά τότε αποδεκτής θεωρίας της ομόκεντρης διάδοσης των πολιτιστικών στοιχείων, αποκτά νέο (και λανθασμένο) διεπιστημονικό περιεχόμενο και επεκτείνεται στις επιστήμες της Αρχαιολογίας και της Λαογραφίας.

Η παραμορφωτική αυτή διεπιστημονική διείσδυση ευνοείται από τον κυριαρχούντα Ευρωποκεντρισμό της Δύσης και συνταιριάζεται αρμονικά με τις κρατικές ιδεολογίες των αναδυομένων Κρατών-Εθνών και βεβαίως με την κοινά αποδεκτή πλέον ιδεολογία της αποικιοκρατίας και την επακόλουθη φαντασιακή ανωτερότητα τού Βόρειου (Προτεστάντη) Ευρωπαίου.

Το ιδεολογικό αυτό ρεύμα συνεπικουρείται και από την επέκταση της Δαρβινικής Εξελικτικής Θεωρίας στην ερμηνεία των κοινωνικών και πολιτισμικών διαδικασιών (Κοινωνικός Δαρβινισμός), παρά το γεγονός ότι ουδέποτε ο Δαρβίνος διανοήθηκε να επεκτείνει την θεωρία του στα πεδία αυτά.

Λογική συνέπεια όλων των παραπάνω υπήρξε η δημιουργία μιας (αρχικά) υποθετικής πληθυσμιακής ομάδος, των Ινδογερμανών, η οποία, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, μετονομάζεται, ευγενέστερα, Ινδοευρωπαίοι. Είναι προφανές βέβαια ότι μία γλώσσα χρησιμοποιείται και μεταδίδεται από ανθρώπους πού την ομιλούν, μια γενικά αποδεκτή σήμερα πραγματικότητα.

Η παραμόρφωση της θεωρίας άρχισε όταν ένα καθαρά γλωσσολογικό ταξινομικό σύστημα επεκτάθηκε και σε πολιτισμικές και βιολογικές παραμέτρους, δημιουργώντας ένα σύνθετο και ανομοιογενές ταξινομικό οικοδόμημα, το οποίο δεν βασίζονταν σε επιστημονικές αποδείξεις, παρά μόνο σε «επιστημονικές» ή λογικές παραδοχές, έντονου ιδεολογικού υποβάθρου. για τις οποίες όμως .έλειπε κάθε είδους απόδειξη!

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία εγκολπώνεται μια υπεραπλουστευμένη θεωρία τής Αρ(ε)ίας Φυλής (?) και την ιδιοποιείται τονίζοντας ακραία το Γερμανικό στοιχείο και, βάσει «αρχαιολογικών» δεδομένων (Kossina και επίγονοι), τοποθετεί την γενέτειρα της Φυλής στα γερμανόφωνα εδάφη.
το αξιοπερίεργο της όλης ιστορίας είναι το φαντασιακό αυτό ταξινομικό οικοδόμημα όχι μόνο έγινε ευρύτερα αποδεκτό, αλλά ακόμη και σήμερα, με κάποιους ιδεολογικούς αποχρωματισμούς, εξακολουθεί όχι μόνο να ισχύει και στην νέα χιλιετία (κυρίως στην γλωσσολογία), αλλά διδάσκεται (σε πρωτόγονη μορφή) και στην εκπαίδευση, ιδιαίτερα στην χώρα μας.

Το πλέον αξιοπερίεργο όμως είναι ότι ενώ στην Σοβιετική Ένωση από την δεκαετία τού 1930 πολιτικά ορθή θεωρείται κατ’ αντιδιαστολή η αυτόχθονη εξέλιξη των πληθυσμών και των πολιτισμών, από το 1965 όμως και μετά παρατηρούμε την αποδοχή της θεωρίας της Ινδοευρωπαϊκής πλέον Φυλής, με γενέτειρα την Ουκρανία και κύριο εκφραστή της την Λιθουανικής καταγωγής καθηγήτρια σε αμερικανικό Πανεπιστήμιο Marija Gimbutas, η οποία μάλιστα θα τιμηθεί για την θεωρία της και με το παράσημο Λένιν.

Πρέπει να τονισθεί ότι η Φυσική Ανθρωπολογία δεν ακολούθησε τον ιδεολογικό αυτόν παραλογισμό των δύο πλευρών, απεναντίας αντιτάχθηκε εξ αρχής στα έξω από κάθε επιστημονική λογική πληθυσμιακά, βιολογικά, δημογραφικά κλπ επιχειρήματά του.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι λεγόμενη Ινδοευρωπαϊκή ομοταξία γλωσσών δεν είναι παρά η φυσιολογική εξέλιξη των γλωσσών των παλαιολιθικών εποίκων της Ευρώπης. Επίσης η (άγνωστη ακόμη στην χώρα μας) σύγχρονη γλωσσολογική επιστήμη θεωρεί κοινή την καταγωγή όλων των γλωσσών τού πλανήτη μας (non Stratic Θεωρία), άποψη πού συνταιριάζει απόλυτα με τις σημερινές γνώσεις μάς για την εξέλιξη και μετανάστευση τού ανθρώπου.

Τι είδους πηγές υπάρχουν για την μετανάστευση των λαών κατά την Νεολιθική εποχή;
Καμία πηγή, αλλά πολλές θεωρίες. Η τελευταία τού  C. Renfrew υποστηρίζει ότι οι Ινδοευρωπαϊκές γλώσσες μεταδίδονται ομόκεντρα από την Μικρά Ασία με μεταναστεύσεις νεολιθικών πληθυσμών. Βεβαίως η γεωμορφολογία τού εδάφους και η δυνατότητες παραγωγής αγροτικών προϊόντων της περιοχής αυτής δεν ευνοούν μία τέτοιου μεγέθους δημογραφική έκρηξη των πληθυσμών της και βεβαίως τέτοιας εκτάσεως μεταναστεύσεις. οι εργασίες τού L. Cavalli-Sforza και συνεργατών και τού R. Sokal και συνεργατών για την μετανάστευση νεολιθικών πληθυσμών από την Εγγύς Ανατολή προς την Ευρώπη, σε συνδυασμό με τις ραδιοχρονολογήσεις των νεολιθικών οικισμών και την σημερινή κατανομή αιματολογικών δεικτών και γλωσσών, απετέλεσαν την βάση της θεωρίας τού C. Renfrew. Βεβαίως ο επιστημονικός αντίλογος στις παραπάνω θεωρίες είναι και εκτεταμένος και πειστικός, γιατί βασίζεται καθαρά σε μεθοδολογικά αντεπιχειρήματα. Η μελέτη δεικτών τού DNA ευρωπαϊκών πληθυσμών από τον B. Sykes έδειξε ότι η σημερινή ποικιλομορφία τους έχει τις ρίζες της στην παλαιολιθική εποχή, αν και οι 7 γενεαλογικές αλληλουχίες πού υποστηρίζει (οι 7 κόρες της Εύας) δεν φαίνεται με τις σημερινές γνώσεις μας να έχει σταθερό επιστημονικό έρεισμα.

Είναι δυνατόν ένας λαός να επέβαλε τη γλώσσα του σε τόσους άλλους; Μήπως υπήρξαν και άλλου είδους σχέσεις μέσα από τις οποίες εξαπλώθηκε η γλώσσα, για παράδειγμα το εμπόριο, η θρησκεία.
Βεβαίως. Ας μην ξεχνάμε την επιβολή της Ελληνικής, Ρωμαϊκής και Αγγλικής σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές και σε διαφορετικούς λαούς. Το εμπόριο και η θρησκεία μικρής εμβέλειας παράγοντες.

Ποιοι είναι οι λόγοι για τους οποίους άλλοι λαοί όπως οι Βάσκοι ή οι Ούγγροι δεν υιοθέτησαν την Ινδοευρωπαϊκή γλώσσα;
οι Ούγγροι, όπως και οι Φιλανδοί, μεταναστεύουν στην Ευρώπη περί τον Μεσαίωνα. οι Βάσκοι αποτελούν μία ιδιαίτερη περίπτωση πληθυσμού, όπου εκτός από την γλώσσα, και η γενετική τους δομή διαφέρει από τον περιβάλλοντα πληθυσμό. Φαίνεται ότι η γεωγραφική και πληθυσμιακή απομόνωση τους τουλάχιστον από την Νεολιθική εποχή διαμόρφωσε ιδιαιτερότητες, τις οποίες ακόμη δεν μπορούμε να ερμηνεύσουμε ικανοποιητικά.

Υπάρχει βασικός αντίλογος στη θεωρία της Μαρίγια Gimbutas;
Η θεωρία αυτή δεν ισχύει σήμερα, παρά τις διορθωτικές ερμηνευτικές τροποποιήσεις τις οποίες υπέστη (Πρώτο-Ινδοευρωπαίοι, τρία ή περισσότερα μεταναστευτικά κύματα κλπ). Βασικό μειονέκτημα της η αποδοχή τής διάκριτης πληθυσμιακής ομάδος (Άρειοι, Ινδοευρωπαίοι), παρά την μετακίνηση της γενέτειρας τους στην Ουκρανία, ο συλλήβδην χαρακτηρισμός ως Ινδοευρωπαϊκών διαφορετικών πολιτισμικών στοιχείων, η έλλειψη ανώτερων πολιτισμικών στοιχείων στην γενέτειρα, η αδυναμία δημογραφικής εκρήξεως στην γενέτειρα, η δίκην πολυπλόκου στρατηγικού σχεδίου μετανάστευση των Ινδοευρωπαϊκών πληθυσμών, η δημιουργούσα φραγμούς γεωμορφολογία τού εδάφους, η έλλειψη λογιστικής υποστηρίξεως στους μετακινουμένους όγκους πληθυσμών, η απουσία «Ινδοευρωπαϊκών» στοιχείων στο μεγαλύτερο γεωγραφικό τμήμα της Ευρώπης, η μη λογικά ερμηνεύσιμη βιολογική ποικιλομορφία των πληθυσμών, η έλλειψη πληθυσμιακών αλλαγών στους τοπικούς πληθυσμούς κατά και μετά την εμφάνιση των «Ινδοευρωπαίων», η αποδοχή κοινωνικής ανωτερότητας χωρίς στοιχεία και πολλά άλλα. Ειδικά στην Ελλάδα, οι «Ινδοευρωπαίοι» αποτελούν και σήμερα την κρατούσα ιδεολογία στην γλωσσολογία και στην αρχαιολογία. Αντίθετα οι έρευνές μας σε σκελετικό υλικό έδειξαν την ανυπαρξία οποιασδήποτε πληθυσμιακής αλλαγής κατά την εποχή τού Χαλκού, αλλά επιπλέον και στην Νεολιθική εποχή. Βεβαίως το υπάρχον υλικό μελέτης είναι περιορισμένο σε όγκο, αλλά ενδεικτικό μιας συνέχειας, την οποία είχαμε την ευκαιρία να την διαπιστώσουμε σε ανάλογο σκελετικό υλικό και στην Πορτογαλία. Ελπίζουμε ότι η έρευνα πού αρχίσαμε στην γενετική δομή (αρχαίο- ή παλαιο-DNA) των αρχαίων «ελληνικών» πληθυσμών» ίσως διαφωτίσει την βιολογική εξέλιξη των πληθυσμών τού γεωγραφικού όρου Ελλάς

Ποιος είναι ο ρόλος της Εθνολογίας-Ανθρωπολογίας στην επιστημονική ανάλυση του ζητήματος των Ινδοευρωπαίων;
Επειδή υπάρχει μία ηθελημένη παρανόηση των όρων αυτών, είναι σκόπιμο να τονισθεί ότι η Εθνολογία ασχολείται με τούς μη-Ευρωπαϊκούς πληθυσμούς, ως δε Ανθρωπολογία σε ακαδημαϊκό επίπεδο στην Ευρώπη θεωρείται η Βιολογική Ανθρωπολογία. στην Αμερική η Ανθρωπολογία περιλαμβάνει την Κοινωνική και Πολιτισμική Ανθρωπολογία, την Βιολογική Ανθρωπολογία, την Γλωσσολογική Ανθρωπολογία και την Αρχαιολογία. Μόνο η Βιολογική Ανθρωπολογία και η Αρχαιολογία μπορούν να διαφωτίσουν το πρόβλημα.

Ο Νικήτας Χωνιάτης για τους Λατίνους!

Ο Νικήτας Χωνιάτης, από μεσαιωνικό χειρόγραφο

« Και κάθε Λατίνος στρατιώτης που έπιανε αιχμάλωτο τον αντίπαλό του τον κακομεταχειριζόταν και δεν του έδειχνε έλεος. Διέπραττε κάθε κακό που υπαγόρευε η αλαζονεία της νίκης. Λήστευε τον εχθρό του και, καθυποτάσσοντάς τον, του επέβαλλε πληγές ανυπόφορες, πέρα από κάθε περιγραφή. Ακόμη και αν ήταν Ρωμαίος ο αιχμάλωτος και μπορούσε να μιλήσει τέλεια την ιταλική γλώσσα, ήταν τόσο αποξενωμένος απ’ αυτό το αλλόφυλο ξένο έθνος, ώστε ακόμα και το ένδυμά του δεν είχε τίποτα κοινό με τους Λατίνους. Έμοιαζε να τον απεχθάνεται ο Θεός και να είναι καταδικασμένος να πιει διαμιάς το ποτήριο της άκρατης οργής του Θεού. Γιατί ποια θανατηφόρα έχιδνα, ποιο φίδι ολέθριο ή ταυροφόνος λέοντας δεν παραβλέπει το πολυκαιρισμένο κρέας όταν ικανοποιείται με κυνήγι νέο; Έτσι ξέσπασε η απανθρωπιά των Λατίνων στους αιχμαλώτους. Και δεν έγινε οίκτος από ικεσίες, δεν μαλάκωσε από τα δάκρυα, μήτε άλλαξε από τις κολακείες. Κι αν τραγουδούσε κανείς χαρούμενο σκοπό, ακουγόταν σαν του γερακιού το σκλήρισμα, σαν κρώξιμο κοράκου. Ακόμα κι αν μπορούσε η μουσική τους βράχους να γητέψει και να τους στήσει ορθούς, μάταια ηχούσε την χορδή ο λυράρης, μάταια τη φωνή του δυνάμωνε σ’ ολόγλυκο τραγούδι. Ακόμα και αν υποτασσόταν ο βάρβαρος σε τούτο το κύκνειο άσμα ή στο τραγούδι της τιμής, η αδυσώπητη ψυχή του θα το άλλαζε με το θανατικό, άκαμπτη όπως πριν ή σκληρόκαρδη σε κάθε ικεσία, σαν το σκληρό αμόνι. Μόνο το γένος του γνωρίζει πώς να παραδίνεται σε τούτο τον θυμό, να υποτάσσεται στις οργισμένες εντολές του. Τι κακό ατελείωτο του επιτράπηκε αυτό που τους Ρωμαίους τους μισεί, πόση εχθρότητα είναι κρυμμένη στην καρδιά του για κάθε Έλληνα. Ακόμα και ο όφις, ο αρχαίος συνωμότης ενάντια στην ανθρώπινη φυλή δεν συνέλαβε μήτε γέννησε τέτοια έχθρα. Αλλά η γη που μας έτυχε να κατοικούμε και τους καρπούς να δρέπουμε παρομοιάστηκε με τον παράδεισο από τους καταραμένους Λατίνους, γέμισαν με παθιασμένη απέχθεια για τον ευλογημένο τόπο, κακή προδιάθεση για το γένος μας, και παραμένουν για πάντα εργάτες έργων κακών. Αν και υποκρίνονται πως είναι φίλοι, ανάλογα με τις ανάγκες των καιρών, μας απεχθάνονται σαν τους χειρότερους εχθρούς τους. Ακόμα κι αν η λαλιά τους είναι πρόσχαρη και απαλότερη από το λάδι που κυλά αθόρυβα, βέλη είναι τα λόγια τους, πιο κοφτερό και από ξίφος δίστομο. Έτσι μεγάλο χάσμα υπάρχει ανάμεσά μας και καμιά συνάφεια στις αντιδιαμετρικές απόψεις μας, αν και συνδεθήκαμε στενά και συχνά την ίδια στέγη μοιραζόμαστε.»

Διγενής Ακρίτας

 

Ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας είναι ο γνωστότερος από τους ήρωες των ακριτικών τραγουδιών και πρωταγωνιστής ενός έμμετρου αφηγηματικού έργου του 11ου-12ου αι., το οποίο είναι γνωστό ως Διγενής Ακρίτης ή Έπος του Διγενή Ακρίτη. Σύμφωνα με τον μύθο ήταν ένας από τους Ακρίτες, τους φρουρούς των Βυζαντινών συνόρων.

Το «Έπoς του Διγενή Ακρίτα»

Το έμμετρο αφήγημα του Διγενή Ακρίτα είναι το παλαιότερο λογοτεχνικό γραπτό μνημείο της δημώδους ελληνικής μεσαιωνικής γλώσσας, το οποίο έχει θεωρηθεί ως το έργο που σηματοδοτεί την αρχή της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Εξιστορεί την καταγωγή του Διγενή, τα παιδικά του χρόνια, τα ηρωικά κατορθώματά του και τον θάνατό του.

Υπόθεση του έργου

Το έργο ξεκινά με την αφήγηση της ιστορίας των γονέων του Διγενή: πατέρας του ήταν ο εμίρης της Συρίας Μουσούρ, ο οποίος σε μια επιδρομή σε βυζαντινά εδάφη άρπαξε την μοναχοκόρη ενός βυζαντινού στρατηγού. Τα πέντε αδέρφια της κοπέλας συνάντησαν τον εμίρη για να ζητήσουν πίσω την αδερφή τους και, επειδή εκείνος αρνήθηκε να την δώσει, ο μικρότερος από αυτούς μονομάχησε μαζί του και τον νίκησε. Ο εμίρης όμως αρνήθηκε να επιστρέψει την κοπέλα. Την παντρεύτηκε, βαφτίστηκε χριστιανός και εγκαταστάθηκε στο βυζαντινό έδαφος· όταν η μητέρα του τον κάλεσε οργισμένη να επιστρέψει στην πατρίδα του εκείνος την επισκέφτηκε και έπεισε εκείνη και την οικογένειά του να ασπαστούν τον χριστιανισμό. Ένα χρόνο μετά τον γάμο γεννήθηκε ο γιος του ζευγαριού, Βασίλειος.

Ο Βασίλειος είχε δείξει από τα παιδικά του χρόνια τις εξαιρετικές ικανότητες και επιδόσεις του σε ασχολίες όπως το κυνήγι: σε ηλικία 12 ετών έπνιξε δύο αρκούδες και σκότωσε ένα λιοντάρι. Όταν ερωτεύτηκε την κόρη ενός στρατηγού, την έκλεψε με την θέλησή της, επειδή οι γονείς της δεν έδιναν την συγκατάθεσή τους, και ο πατέρας της κοπέλας επέτρεψε τον γάμο μόνο αφού ο Διγενής σκότωσε τους πολεμιστές που έστειλε ο στρατηγός για να τον κυνηγήσουν. Η συνέχεια του κειμένου αφηγείται τα κατορθώματα του Διγενή που τον έκαναν διάσημο και για τα οποία του απένειμε τιμές ο βυζαντινός αυτοκράτορας. Το μεγαλύτερο τμήμα καταλαμβάνεται από την αφήγηση -σε πρώτο πρόσωπο- των μαχών του Διγενή απέναντι σε έναν δράκο και ένα λιοντάρι που απειλούσε την γυναίκα του και εναντίον των απελατών και της αμαζόνας Μαξιμώς που ήθελαν να την κλέψουν. Εκτός από τα πολεμικά του κατορθώματα ο Διγενής εξιστορεί και δύο περιπτώσεις στις οποίες απάτησε την γυναίκα του: με μια άγνωστη κοπέλα από την Αραβία, την οποία συνάντησε σε κάποια περιπλάνησή του, και με την Αμαζόνα Μαξιμώ, μετά την ήττα της στην μονομαχία. Σε μία παραλλαγή του ποιήματος ο Διγενής στην συνέχεια σκότωσε την Μαξιμώ από τύψεις. Μετά την δόξα που απέκτησε ο Διγενής αποσύρθηκε σε έναν μεγάλο πύργο που έχτισε στις όχθες του Ευφράτη, όπου και πέθανε σε νεαρή ηλικία, από ασθένεια. Αμέσως μετά τον θάνατό του πέθανε και η γυναίκα του από την θλίψη.

Ακρίτες αποκαλούνταν από τους Βυζαντινούς οι φύλακες των συνόρων, που την εποχή εκείνη τα ονόμαζαν «άκρες». Ο Μιχαήλ Παλαιολόγος διέλυσε ουσιαστικά τους ακρίτες όταν κατάργησε το αφορολόγητο και τους επέβαλε φόρους. Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό, αφού πολλοί από τους ακρίτες αγανάκτησαν και πήγαν με τους Σελτζούκους Τούρκους, που την εποχή εκείνη είχαν ήδη αναπτυχθεί στις μικρασιατικές χώρες. Οι υπόλοιποι ακρίτες αφού δεν είχαν προσωπικό ενδιαφέρον για την τήρηση της ασφάλειας των συνόρων, τα παραμέλησαν με αποτέλεσμα αυτά να αφεθούν ανοιχτά στους Τούρκους και τον επεκτατισμό τους.

 Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια  
 

Η ναυμαχία της Ναυπάκτου 7 Οκτωβρίου 1571

   

Ασπιδοφόρος πεζοναύτης

Στα τέλη του καλοκαιριού του 1571 ο στόλος των χριστιανών συμμάχων άρχισε να συγκεντρώνεται στη Μεσσήνη της Σικελίας, λιμάνι που ανήκε στο Βασίλειο της Ισπανίας. Ο τουρκικός στόλος είχε αποπλεύσει από την Κωνσταντινούπολη στις 25 Απριλίου.

   

Γενίτσαρος

Οι Τούρκοι προκάλεσαν καταστροφές στις βενετικές κτήσεις της Κρήτης, της Κεφαλονιάς, των αλβανικών ακτών και της Δαλματίας.  Στο τέλος του καλοκαιριού ο οθωμανικός στόλος επέστρεφε νότια στα οθωμανικά νερά. Οι Οθωμανοί δεν φοβούντο τους χριστιανούς, προτιμούσαν όμως να ανεφοδιάσουν τα πλοία τους πριν αντιμετωπίσουν μια τόσο ισχυρή δύναμη.

   Στο μεταξύ ο χριστιανικός στόλος ενισχυόταν διαρκώς. Η δύναμη ήταν εντυπωσιακή για τα δεδομένα της εποχής. Ο βασιλιάς της Ισπανίας, η Βενετία, ο πάπας, ο δούκας της Σαβοΐας και οι ιππότες της Μάλτας έστειλαν στρατό στη Μεσσήνη. 209 γαλέρες, 6 γαλεάσες, 27 μεγάλα πλοία και πολλά μικρότερα. Ο στρατός που συνόδευε τον στόλο αριθμούσε 28.000 πεζούς, μισθοφόρους ή τακτικούς, αλλά και 2.000 τυχοδιώκτες.

   Στο στόλο υπηρετούσαν και πολλοί Έλληνες. Οι Ισπανοί υπολόγιζαν και σε βοήθεια των Ελλήνων της Πελοποννήσου.  Οι Έλληνες, όμως, ήταν διχασμένοι! Άλλοι πίστευαν ότι οι Δυτικοί θα μας απαλλάξουν από τον οθωμανικό ζυγό ενώ άλλοι τους θεωρούσαν χειρότερους από τους Οθωμανούς.

   Παρά την ισχύ του ο χριστιανικός στόλος ήταν διχασμένος. Οι Βενετοί δυσπιστούσαν προς τους Γενουάτες και του Ισπανούς και τούμπαλιν. Προβλήματα δημιουργούσε και η Γαλλία, η οποία είχε καλές σχέσεις με τους Οθωμανούς και προσπαθούσε να διασπάσει τους χριστιανούς.

Μαυριτανός πεζοναύτης

   Ο τουρκικός στόλος αριθμούσε περίπου 200 γαλέρες. Στη Ναύπακτο οι Τούρκοι επιβίβασαν στα πλοία τους 10.000 γενιτσάρους, 2.000 σπαχήδες, 2.000 τυχοδιώκτες.

   7 Οκτωβρίου 1571 τα πρώτα τουρκικά πλοία ξεπροβάλουν μέσα από την πρωινή ομίχλη. Η απόσταση που τα χωρίζει από τα χριστιανικά είναι 14 χιλιόμετρα. Όσο προχωρούσαν οι ετοιμασίες, τόσο μεγάλωνε ο θρησκευτικός φανατισμός και στις δύο πλευρές. Στη χριστιανική παράταξη οι ιερείς ή οι κυβερνήτες μετέφεραν τον Εσταυρωμένο  από την πλώρη ως την πρύμνη, καλώντας τα πληρώματα να υπερασπιστούν τη χριστιανική πίστη και διαβεβαιώνοντάς τα ότι ο ίδιος ο Χριστός θα κατέβαινε  από τους ουρανούς για να πολεμήσει μαζί τους.

   Οι αντίπαλοι βρίσκονταν σε απόσταση 6 χιλιομέτρων. Ύμνοι στο Χριστό και την Παναγία ακούγονταν από τα χριστιανικά πλοία ενώ ο σκληρός ήχος του τυμπάνου, που έδινε ρυθμό τους κωπηλάτες, κυριαρχούσε. Η θάλασσα ήρεμη, ένα ελαφρύ αεράκι δίνει ώθηση στα χριστιανικά πλοία και στέλνει τον καπνό από τα πυροβόλα στους Τούρκους. Οι Τούρκοι δίνουν το σύνθημα για γενική επίθεση και από τα πληρώματά τους ακούγονται πολεμικές ιαχές. Οι αιφνιδιαστικές ομοβροντίες των χριστιανών έχουν θανατηφόρα αποτελέσματα. Η τουρκική παράταξη έχει μετατραπεί σε ένα συνονθύλευμα κτυπημένων σκαφών και φλεγομένων πλοίων. Ναυαγοί, βαρέλια, όπλα, ιστία, ξάρτια και ξύλα από τα πλοία επέπλεαν, ενώ οι κραυγές των δεμένων κωπηλατών που βυθίζονταν μαζί με τα σκάφη τους αντηχούσαν ολόγυρα.

Θωρακισμένος Αρκεβουζιοφόρος

   Σε κάποια τουρκικά σκάφη οι χριστιανοί κωπηλάτες είχαν κατορθώσει να απελευθερωθούν και να επιτεθούν στους δεσμώτες τους, με αποτέλεσμα να προκληθεί αναστάτωση σε πολλές γαλέρες. Μεγάλες απώλειες είχαν και οι χριστιανοί. Οι Τούρκοι στρατιώτες διατηρούσαν το ηθικό τους και βγάζοντας πολεμικές κραυγές επιτίθεντο στους χριστιανούς.

    Η θάλασσα είχε γεμίσει αίμα και σώματα νεκρών και τραυματιών, τα οποία επέπλεαν ανάμεσα στα ναυάγια. Από παντού ακούγονταν κραυγές χριστιανών και μουσουλμάνων σε διάφορες γλώσσες, κυρίως ιταλικά, ελληνικά, τουρκικά, αραβικά, ισπανικά, αλβανικά και κροατικά.

Η συντριβή των Οθωμανών απέκοψε την επεκτατική τους πολιτική στην Ευρώπη, όμως, κυριάρχησαν στη Μεσόγειο για πολλά ακόμη χρόνια!

Πηγή: Στρατιωτική Ιστορία-Μεγάλες μάχες- Η ναυμαχία της Ναυπάκτου, εκδόσεις Περισκόπιο, σελ. 21-51 

Εικονογράφηση, Χρήστου Γιαννόπουλου

Η "Ναυμαχία της Ναυπάκτου" Πίνακας του Πάολο Βερονέζε

Χρεμωνίδειος πόλεμος

                                          

Δύο όψεις νομίσματος του Αντιγόνου B΄

     Η ύστατη προσπάθεια των Αθηνών να ανεξαρτητοποιηθούν από τη Μακεδονική κυριαρχία. Η « Πόλις- Κράτος» έδινε την τελευταία μάχη της απέναντι στην «Ελληνιστική μοναρχία».  Ύστατη προσπάθεια και για τους Σπαρτιάτες να ανακτήσουν πάλι την Πελοπόννησο!

    Οι πηγές μας, ελάχιστες αναφορές αρχαίων συγγραφέων, όπως ο Παυσανίας και ο Πλούταρχος. Ο ιστορικός του 3αι. π. Χ Ηγήσανδρος τον ονομάζει «Χρεμωνίδειο πόλεμο», από το όνομα του εισηγητή της συνθήκης – συμμαχίας , Αθηναίων – Σπαρτιατών, Χρεμωνίδη.

Μακεδόνας αξιωματικός του ιππικού 3ος αι. π.Χ

    Δύο αντίπαλες παρατάξεις: Βασίλειο Μακεδονίας, με βασιλιά τον Αντίγονο Γονατά, και συμμαχία Αθηναίων και Σπαρτιατών, με βασιλιά των Λακεδαιμονίων τον Αρεύς Α΄. Ο Αντίγονος Γονατάς, γιος του Δημητρίου του Πολιορκητή, κατέλαβε τον θρόνο της Μακεδονίας το 227 π. Χ, μετά τη νίκη του επί των Γαλατών στη Λυσιμάχεια της Θράκης. Η Αθήνα ήταν τυπικά ανεξάρτητη και αυτοδιοικούμενη, στην πραγματικότητα είχε χάσει πλέον κάθε ελευθερία κινήσεων στην εξωτερική πολιτική της, εξαιτίας της μακεδονικής φρουράς στον Πειραιά, αλλά και της μακεδονικής παράταξης στην Αθήνα. Ο Αντίγονος, ήθελε να εξασφαλίσει την επιρροή του στην Πελοπόννησο και έτσι αποφάσισε να εγκαταστήσει τυραννίδες σε ορισμένες περιοχές της. Στο σχέδιο αντέδρασε η Αχαϊκή Συμπολιτεία, αλλά και η Σπάρτη.

    Η Αχαϊκή Συμπολιτεία επιθυμούσε να αυξήσει την επιρροή της στην Πελοπόννησο, το ίδιο όμως, και η Σπάρτη με βασιλιά τον Αρεύς Α΄. Έτσι λοιπόν οργανώθηκε μια αντιμακεδονική συμμαχία, η οποία αποτελείτο από πόλεις της Αρκαδίας, τους Ηλείους, τους Αχαιούς, τους Σπαρτιάτες αλλά και πόλεις της Κρήτης. Σ’ αυτήν την αντιμακεδονική συμμαχία προσχώρησε και η Αθήνα. Γνώριζαν όμως ότι δεν μπορούσαν μόνοι τους να αντιμετωπίσουν τον Αντίγονο Γονατά. Στράφηκαν λοιπόν στον Πτολεμαίο Β΄ τον Φιλάδελφο, βασιλιά της Αλεξανδρινής Αιγύπτου, ο οποίος δέχθηκε.

Νόμισμα του Αρέως, βασιλιά της Σπάρτης

    Ο Χρεμωνίδειος πόλεμος κράτησε τέσσερα χρόνια. Ο Αντίγονος Γονατάς επιβλήθηκε σε όλα τα μέτωπα. Στη στεριά σύντριψε Αθηναίους και Σπαρτιάτες ενώ στην θάλασσα τον στόλο του Πτολεμαίου. Η Αττική περιήλθε στη μακεδονική κυριαρχία ενώ η Σπάρτη έμεινε ελεύθερη εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης. Η αδυναμία της Σπάρτης ήταν πλέον έκδηλη, αφού είχε χαθεί ο Αρεύς Α΄. Τέλος, μετά τη νίκη του Αντίγονου Γονατά επί του Πτολεμαίου ήταν κυρίαρχος σ’ όλο το Αιγαίο.

Μακεδόνας σαρισσοφόρος 3ος αι. π.Χ

Πηγή: Στρατιωτική Ιστορία, εκδόσεις Περισκόπιο, σελ. 52-59

Ιερός Λόχος των Θηβών

                               

     

Ο Κάδμος σκοτώνει τον δράκο, πίνακας του Francesco Zuccarelli

  Σύμφωνα με τον θρύλο, οι πρώτοι κάτοικοι της Θήβας ήταν οι  «Σπαρτοί», μεγαλόσωμοι άνδρες που εμφανίστηκαν όταν ο Κάδμος έσπειρε στο έδαφος της θηβαϊκής γης τα δόντια ενός φοβερού δράκοντα που σκότωσε με την βοήθεια της θεάς Αθηνάς.

      Μέχρι και τα Μηδικά οι πιο εκλεπτυσμένοι των Ελλήνων έβλεπαν τους Βοιωτούς ως αγροίκους, άξεστους, αμόρφωτους, ανθρώπους που δεν καταγίνονταν με τις  ευγενέστερες πλευρές της ζωής, αλλά αναλώνονταν σε ποταπές απολαύσεις. Η έκφραση «βοιωτικός χοίρος», χρησιμοποιούταν συχνά για τους Θηβαίους!

      

Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, στο βίο του Πελοπίδα, ο Γοργίδας ήταν εκείνος που δημιούργησε τον Ιερό Λόχο από τριακόσιους επίλεκτους άνδρες. Αυτό που πραγματοποίησε ο Γοργίδας ήταν η δημιουργία ενός σώματος στρατού που θα συνδύαζε αφενός το σώμα πολιτών- οπλιτών και αφετέρου επαγγελματιών- οπλιτών! Το πρώτο σώμα, επειδή αποτελούταν από πολίτες, θα κόστιζε πολύ. Το δεύτερο, όμως, επειδή αποτελούταν από επαγγελματίες θα ήταν αναξιόπιστο! Οι πηγές γενικά συμφωνούν ότι οι ιερολοχίτες ήταν περισσότερο από απλώς ένα σώμα επαγγελματιών. Η φιλία που ένωνε τα μέλη του Ιερού Λόχου, ίσως ήταν αυτό που λέμε σήμερα το «πνεύμα της μονάδας».

      

Στο πλαίσιο του Ιερού Λόχου ενθαρρυνόταν και καλλιεργούταν η φιλία ζευγών μελών, όπως του Επαμεινώνδα και του Πελοπίδα! Η βαθιά αυτή φιλία ενέπνευσε και τον Ιερό Λόχο. Το πρότυπο αυτό δημιούργησε κάποιες ερμηνείες, με βασική πηγή τον Πλούταρχο, πως η σχέση ανάμεσα στους ιερολοχίτες ήταν ερωτική. Προφανώς και ήταν ερωτική! Όχι όμως με την σαρκική έννοια όπως σήμερα το εννοούμε, αλλά με την σχέση ανάμεσα στον «καθοδηγητή-εραστή και τον μαθητή-ερωμένο»! Εξάλλου, ο ίδιος ο Πλούταρχος πουθενά δεν αναφέρει ερωτική επαφή, όπως το εννοούμε σήμερα! Μάλιστα, ο ίδιος ο Πλούταρχος μας παραδίδει τα λόγια του Φιλίππου , όταν αντίκρισε τους νεκρούς ιερολοχίτες κατά την μάχη της Χαιρώνειας. Με δάκρυα στα μάτια ο Φίλιππος είπε: «είθε να έχει κακό χαμό όποιος υπονοήσει ότι αυτοί οι άνδρες έκαναν ή υπέφεραν κάτι κακό».

      Το 375 π.Χ  ο Ιερός Λόχος συγκρούεται στην Τεγύρα με τους τρομερούς Σπαρτιάτες και τους συντρίβει. Ο Πελοπίδας σχημάτισε μια σφήνα με τους 300 άνδρες του και έπεσε ορμητικά πάνω στην σπαρτιατική φάλαγγα. Η « λοξή φάλαγγα» των ιερολοχιτών, όπως έμεινε στην ιστορία, ήταν η συγκέντρωση της δύναμής της στη μία από τις δύο πλευρές και η χρήση αυτής ως πολιορκητικού κριού, για κρούση επί του ισχυρού του αντιπάλου. Επρόκειτο, δηλαδή, για έναν ζωντανό πολιορκητικό κριό με βάθος φάλαγγας 50 ανδρών, την ώρα που οι άλλες ελληνικές πόλεις δεν ξεπερνούσαν το βάθος φάλαγγας σε 12 άνδρες!!

2 Αυγούστου του 338π. Χ η ιστορία του Ιερού Λόχου φθάνει στο τέλος. Στη μάχη της Χαιρώνειας , τα 300 περήφανα τέκνα της Θήβας δεν παραδόθηκαν και πολέμησαν μέχρις εσχάτων! Η Θήβα καταστράφηκε από τον Αλέξανδρο και η Ανατολή του Μακεδονικού Ελληνισμού ξεκινούσε!!!

Λοξή φάλαγγα

ΘΗΒΑΙΟΣ ΟΠΛΙΤΗΣ